Gıda Perakende Sektöründe Eğitim Stratejisi Nasıl Olmalıdır?

Merhaba,

Perakende sektörü zor bir sektördür. Gıda Perakende ise çok daha zor bir sektördür. Bugünkü yazımı gıda perakende sektöründe eğitim konusuna ayırmak istiyorum.

Türk Dil kurumunda sözlük anlamı olarak eğitim, “Çocukların ve gençlerin toplum yaşayışında yerlerini almaları için gerekli bilgi, beceri ve anlayışları elde etmelerine, kişiliklerini geliştirmelerine okul içinde veya dışında, doğrudan veya dolaylı yardım etme” olarak tanımlamaktadır. Bu tanım, oldukça kısıtlıdır ve işletme yönetimindeki eğitim kavramını açıklayamamaktadır.  Bu açıdan tanımlamayı kendim yapmak istiyorum. Kurumsal eğitim, çalışanların yetkinliklerini ve yeterliliklerini arttırabilmek için işletmelerin uygulamış olduğu İnsan Kaynakları yönetim sistemidir.

Başlangıç paragrafında da belirttiğim gibi gıda perakende zor bir sektördür. Vardiyalı çalışma sistemi, hafta sonu çalışması, resmi ve dini bayramlarda çalışma vb. etkenler bulunmaktadır. Bu sebeple iş arayışında olan bireylerin tercih etmek istemediği bir sektördür. Durum böyle olunca nitelikli iş gücü farklı sektörlere kanalize olmaktadır. Bu açıdan gıda perakendeye (mağazalar kanadı) nitelikli olmayan işgücü başvuru yapmaktadır.

Kurum olarak gıda perakende sektöründe başarılı olmanız için

  1. Ciro ve karlılığınızın iyi olması
  2. Gelir/gider dengesinde ivmenin gelir lehinde olması
  3. Sepet ortalamanızın yüksek olması
  4. Ebitta hedeflerinin tutması
  5. Müşteri sayısının yüksek olması gerekmektedir.

Tüm bu koşullar için tüketicilerin sizi tercih ederek “müşteriniz” kategorisine girmesi gerekmektedir  Sektörde birden fazla oyuncu olduğu için müşteri memnuniyeti gıda perakende de stratejik derecede önemli bir konudur. Nitelikli olmayan çalışanlarla müşterilerin veya  karşısında çıkarsanız  müşteri kaybı yaşarsınız. Bu açıdan eğitim yönetimi gıda perakendeciliği için kaçınılmazdır. Bu konunun aksini düşünenlerde bulunuyor. Şu gerçeği unutmayın; eğitimsiz bir çalışan pimi çekilmiş “el bombası” gibidir. Eğitimsiz çalışanlar, markanıza ve kurumuza eğitime yapacağınız yatırımın çok üstünde bir maliyetle zarar verebilme potansiyeline sahiptir. İkinci olarak iş kazası potansiyeli sebebiyle eğitim bir zorunluluktur.

Eğitim konusu önemlidir. Bir o kadarla eğitim strateji konusu önemlidir. Yüksek turnover (%70-80) düşünüldüğünde organizasyonel gelişimin sağlanması için eğitim stratejilerinizin sahaya uygun olması gerekmektedir.

Konuyu bu şekilde ele aldığımızda mevcut durumu aşağıdaki maddelerde değerlendirebiliriz;

  1. Gıda perakendeciliğinde çalışan devir oranı yüksektir
  2. Gıda perakendeciliği meslek tercih sıralamasında ortanın altı seviyelerde bulunmaktadır
  3. Aday havuzundaki başvuruların nitelikleri düşüktür
  4. Çalışanlar genellikle genç yaş profilindedir
  5. Milli eğitim sistemimiz perakende sektörünün gerisinde kalmaktadır
  6. Kalifiye iş gücü açığı bulunmaktadır

Sektörün mevcut durumunu belirledikten sonra eğitim stratejilerini kısaca belirtmek isterim. Eğitim bilimi açısından Gıda Perakende sektöründe standardizasyon ve süreklilik ana felsefe olmak zorundadır. Çünkü hangi departman olursa olsun yığınlarca verilerle ve uygulamalarla çalışılmaktadır. Durum bu şekilde olunca farklı uygulamalar verimliliği olumsuz etkileyecek ve hata yapma potansiyelini yükselticektir. Eğitimin standardize olması için satış departmanının da standardize olması gerekmektedir.

İkinci olarak eğitimler mavi ve beyaz yaka olmak üzere iki ana başlıkta verilmelidir.

  • Mavi yaka eğitimler kurum kurallarının ve mesleki standartların yapılmasına yönelik kurgulanmalıdır
  • Beyaz yaka eğitimler ise organizasyonel gelişim için kurgulanmalıdır

Tüm sektörlerde olduğu gibi çalışanlar kuruma + değer katar. Tüm pozisyonlar önemlidir. Mağazacılık bir ekip oyunudur. Her ekipte olduğu gibi bir lider olmalıdır. Bu liderin -mağaza yöneticisi- rolü diğer unvanlara göre daha stratejiktir. Bu yüzden eğitimler aşağıdan yukarıya değil yukarıdan aşağıya gelişim sağlayacak şekilde tasarlanmalıdır. Unutmayın; elemanlara eğitim vermek isterseniz günlerinizi yöneticilere eğitim vermek isterseniz saatlerinizi harcarsınız.

Konuyu görsel olarak aktarmak istiyorum;

Perakende Eğitim


Operasyonel Eğitim:
Departmanların operasyonel süreçlerini kapsamaktadır. Bu amaçla Merkez Beyaz Yaka ve Mağaza Eleman Seviyesine yönelik eğitimler kurgulanmalıdır. Örneğin; İletişim eğitimi, Departman eğitimleri, Mesleki eğitimler)Süreç Yönetimi: Kurumun faaliyet gösterdiği sektöre ilişkin tüm konuları kapsamaktadır. Bu alanda Mağaza Eleman seviyesi ve Mağaza yönetici adaylarına yönelik eğitimler kurgulanmalıdır. (Örneğin Hijyen eğitimi, İSG eğitimi vb.) Bu alan gelişim sağlamamakta olması gereken asgari şartları kapsamaktadır.

Stratejik Eğitim: Stratejik eğitimler, direkt olarak kurumun kar etme amacına yönelik verilmesi gereken eğitimlerdir. Bu alana Mağaza Yönetici Adayı ve Merkez Yöneticilerine yönelik eğitimler kurgulanmalıdır. Örneğin; Etkin mağaza yönetimi,  Ticari eğitimler vb.

Organizasyonel gelişim: organizasyonun gelişmesi için çalışanların gelişmesi gerekmektedir. Eğitimler, Merkez Yönetici ve merkez Beyaz yaka çalışanlarının gelişimine yönelik kurgulanmalıdır. Örneğin Zaman yönetimi, Takım çalışması vb.

Merkez Nokta: Mağaza yöneticilerini merkeze alarak hazırlanan bu Eğitim yönetim tekniğinde Mağaza yöneticileri merkezde yer almaktadır ve tüm eğitim konuları onlara yönelik kurgulanmalıdır.

Burada şu soruyu sorabilirsiniz. “Peki Mağaza Yönetici Adaylarına hiç Organizasyonel Gelişim eğitimleri hazırlanmayacak mı?” veya” Merkez Beyaz yaka hiç Stratejik Eğitim almayacak mı?” Elbette pozisyona ve işe yönelik bu eğitimler Eğitim İhtiyaç analizine göre verilebilir. Şekilde anlatmak istediğim eğitimlerin kurgularken ana başlıkların ne olacağıdır.

  1. Gıda perakendecilikte eğitimler klasik yöntem ve diğer yöntemler olmak üzere iki şekilde verilebilir İşe yeni başlayan çalışanlara klasik eğitimler ardından iş başı ve e-eğitimler ile desteklenmelidir. Unutulmamalıdır ki e-eğitimler tamamlayıcı eğitimlerdir. Bu sebeple klasik eğitimlerin yerini şu anki zamanda dolduramazlar,
  2. Eğitimlerin bazıları İSG, ISO 22000 vb. mobil verilebilir. Dağınık organizasyon yapısı sebebiyle İK eğitmenleri mobil olmalıdır,
  3. Eğitim süreçlerinde bir diğer önemli konu ise eğitimde verilen konuların mağaza yöneticisi tarafından uygulanıyor ve denetlenebiliyor almasıdır. Aksi durumda kırık cam teorisi devreye girer ve mağazada müşteri memnuniyeti ve karlılık düşer, (Bu yüzden mağaza yöneticisi eğitimin merkezindedir.)
  4. Eğitimler uzun bir şekilde hazırlanmamalıdır. Kısa, pratik ve hap bilgilerle çalışanlar eğitilmelidir,
  5. Taze ürünler (Meyve sebze, balık vb.) spesifik bölümlerdir. İnsan Kaynakları Eğitmenlerinin elbette bu bölümler hakkında bilgi sahibi olması gerekmektedir. Bu bölümlerin eğitimleri ise başlı başına bir konudur ve İK Eğitmenleri bu konular hakkında detay eğitim veremezler. Bu yüzden bu tür spesifik bölümlerde sektörde ” Brans İç Eğiticisi” dediğimiz bölümünde uzmanlaşmış “yönetici adayı” statüsünde çalışanlar kullanılmalıdır,
  6. İster İK Eğitmenleri ister se İç eğiticiler olsun eğitim veren herkesin eğiticinin eğitimini alması gerekmektedir,
  7. Beyaz yaka eğitimlerde ise organizasyonel gelişim ön planda tutulmalıdır. Bu sebeple beyaz yakalara hem kişisel gelişim hem de branş eğitimleri verilmelidir,
  8. Öğrenen organizasyon ilkesince beyaz yakalar davranış ve tutumlarıyla diğer çalışanlarla iletişime geçecekler. İletişim kuruldukça bilgiler bir noktadan başka bir noktaya istemeden de olsa akacaktır. Diğer adıyla; bu sayede beyaz yakalar sizin fahri eğitmenleriniz olacaktır. Bu sayede az maliyetle uzun vade de gelişim sağlayabilirsiniz.

Tom Peters’ın sevdiğim bir sözü vardır; “İşleriniz iyi gidiyorsa, eğitim bütçesini iki katına çıkarın, kötü gidiyorsa dört katına.” Eğitim gıda perakende için önemli bir İK sürecidir.

 

Emre İnanç Karakaş
İnsan Kaynakları Profesyoneli

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s